Nuttige vragen ontlokken nuttige antwoorden

Het stellen van de juiste vraag, vraagt om specifiek gebruik van taal. De insteek, de gekozen vraag en woorden die gebruikt worden, bevestigen wat er goed gaat in het eigen gedrag of het functioneren van de organisatie, maar roept ook nieuwe mogelijkheden op. Zo werken vraagt niet naar wat er verkeerd gaat of moeilijk is. Dat zou je probleemtaal kunnen noemen. Als je vraagt naar momenten dat mensen bevrediging vinden in hun werk, omdat iets lukt of goed gaat, ontstaat ook zit de opening naar een toekomstige andere manier van werken.

Ten tweede wordt er met de vragen gezocht naar wat het uiteindelijk doel is, de gezochte eindsituatie en waarom dat zo belangrijk is. (De achterliggende waarde) Analyseren hoe een probleem begint en zich ontwikkeld levert mogelijk wel veel informatie op, maar blokkeert tegelijkertijd. Het probleem wordt alleen maar complexer. Door je te richten op een kans of mogelijkheid in de toekomst en vandaar uit te kijken naar wat er aangepakt kan worden ontstaat er een andere dynamiek. Als je weet hoe problemen eindigen, kun je leren hoe je de mechanismen die problemen veroorzaken,  kunt hanteren of stoppen. Vragen: Wanneer was er goede samenwerking? Wat heeft de ene of andere partij dan anders gedaan? Welke concessies werden er gedaan? Hoe werd er in het verleden met dilemma’s om gegaan? Wat deden  ze toen anders?

vraag uitroepteken

Op deze manier ‘taal inzetten door het stellen van de goede vragen’ is in een veel situaties mogelijk. Hieronder een doelijst:

  • Verwonderen en luisteren. Goede vragen stellen begint met goed luisteren. Dat vraagt om een open houding en een open frame van kijken. Lastig als je al denkt dat je een oplossing hebt. Door echt te luisteren gaat de ander vertellen en komt er  energie vrij en ontstaan er ongewone doorkijkjes.
  • De goede toon en de juiste vraag. Als een voorzitter zijn werkgroep zou vragen: ‘Wat zouden jullie in deze bijeenkomst willen bereiken?’ Of ‘Welk resultaat verwachten jullie van het gesprek van vandaag?’ Of: ‘Wat is het meest nuttig om vandaag te bespreken?’ spreekt hij (of zij) de leden aan op hun inzet, betrokkenheid en creativiteit.
  • Goede vragen stellen, is vragen naar praktische oplossingen, kleine mogelijke stapjes, uitzonderingen in het verleden toen iets lukte, zien van kleine succesjes, wensen voor de groep of afdeling. En de vraag: ‘Wat nog meer?’ Deze vraag helpt mensen om nog dieper te kijken en andere mogelijke oplossingen te bedenken.
  • Zaken praktisch aanpakken, dan wel in een verband plaatsen. Dit door met elkaar een stappenplan te maken Tijdplanning: Geef aan wat van het project klaar is over Drie minuten, Drie uren, Drie dagen, Drie weken, Drie maanden, Drie jaren.
  • Goede vragen zijn W-vragen. Wie, wat, wanneer, waar? De vraag naar ‘waarom’ kan beter vermeden worden. Daar zit vaak een persoonlijk oordeel in van de vragensteller, waardoor de ander zich gaat verdedigen. Beter is het om dan een ‘Hoe vraag’ te stellen: ‘Hoe heb je dat aangepakt?’
  • ‘Ja, maar’ cultuur doorbreken. Het tegenovergestelde van zoeken van oplossingen is het vasthouden aan wat moeilijk is. En dat is zichtbaar aan het aantal keren dat mensen zeggen: ‘Natuurlijk heb je gelijk, maar…….’of ‘Ja maar,  dat zie ik anders hoor……… ‘Of: ‘De vergadering liep goed, maar……….. ‘. Een interventie is het Ja, en techniek. Door de leden van de groep te vragen ‘Ja, en’.. zinnen te maken ontstaat er een meer open sfeer in de groep.
  • Directief taalgebruik versus permissief taalgebruik. Kenmerk van de vragensteller is dat deze niet zozeer stuurt als wel veel ruimte geeft aan de deelnemers van het gesprek. Kern van het vragen is het zoeken van praktische oplossingen, waarbij de deelnemers zo veel mogelijk uitgedaagd worden mee te denken.
  • Omdenken en herkaderen. Door er van uit te gaan dat het glas halfvol is wordt er ruimte gemaakt om het bestaande positief te labelen en tegelijkertijd te zoeken naar verbeteringen. Door te herkaderen kun je negatief gedrag, vervelende aspecten van iemands persoon, lastige elementen in een werksituatie, gebeurtenissen, verwijten herbenoemen in positieve termen, waardoor het makkelijker wordt er mee om te gaan.
  • Weerstand heeft een functie en biedt nuttige informatie. Door weerstand te accepteren en positief te benaderen, wordt het mogelijk deze om te buigen tot iets positiefs. Dit kan door mensen te complimenteren met wat ze wel doen, zaken te benoemen, zelf duidelijk en praktisch te zijn enz.

Lees meer in artikel van Louis Cauffman over oplossingsgericht vragen stellen.

In een klein filmpje wordt zichtbaar wat de kracht van woorden is.

Eén reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s