Burgers realiseren eigen waarden: social enterprises

boekcover-192x300In het boek ‘Verbeter de wereld. Begin een bedrijf’ wordt beschreven en zichtbaar gemaakt welke ontwikkelingen er zijn op het raakvlak van ondernemerschap, maatschappelijk verantwoord ondernemen en waarde gedreven sociaal handelen van mensen die iets van zichzelf – talenten, vakmanschap, werken aan een andere, betere wereld – willen terugzien in hun dagelijks leven.

Kenmerk van social enterprises is dat ondernemerschap, op een eerlijke manier je brood verdienen,  een combinatie aan gaat met een aantal andere doelen. Dit kan zijn mensen met een autistische stoornis helpen met werkervaring of een baan vinden, duurzaamheidsdoelen zoals afvalverwerking, duurzame productie en handel, fondswerving, versterking van lokale samenhang in de wijk, emancipatie of bewustwording van het publiek enz. Niet financiële waarden, maar sociale waarden komen op de eerste plaats te staan.

Daarmee zitten social enterpriseorganisaties tussen het klassieke marktmodel en overheidsgestuurde- en gefinancierde  instellingen in en vormen zo een onderdeel van een derde partij namelijk het maatschappelijk middenveld.

Het sluit op die manier goed aan bij het coöperatie denken dat in opkomst is of liever wat herontdekt wordt. Veel organisaties in Nederland komen voort uit particulier initiatief. Ze hebben jarenlang het cement in de samenleving gevormd. Denk aan: Rode Kruis, maatschappelijk werk, woningbouwcorporaties scholen en universiteiten. Na de oorlog zijn veel van deze organisaties en instellingen genationaliseerd en werden en meer afhankelijk werden van de overheid qua financiering. En dit ging gepaard met verambtelijking en bureaucratisering. Nu de grens van overheidsondersteuning bereikt word, mede door de financiële crisis, komen een aantal problemen nadrukkelijk voor het voetlicht. Denk daarbij aan uitgaven in de zorg, werkloosheid en milieuvraagstukken. Met dit is het achterhoofd is verklaarbaar waarom social enteprises de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen.

Een van de redenen is dat sociale ondernemingen flexibeler kunnen reageren op maatschappelijke ontwikkelingen en problemen sneller aanpakken. Ze zijn minder afhankelijk van regels, procedures en voorwaarden. Dit is aantrekkelijk voor overheden.

Het aantrekkelijke voor sociale ondernemers is de gedrevenheid en de passie om eigen ideeën waar te maken, het als individu kunnen werken aan grotere maatschappelijke vragen en daar iets aan bij dragen, een maatschappelijke meerwaarde. Ook het samenwerken met anderen vanuit het idee van netwerken en gebruiken van elkaars talenten is onderdeel van deze beweging. Het accent ligt meer op delen dan op bezitten en meer op ruilen van arbeid en tijd (en niet van geld). Het heeft meerwaarde voor mensen als door delen en ruilen vertrouwen ontstaat en een goede werkcultuur. Het vraagt wel om een bepaalde koppigheid en doorzettingsvermogen.

Voor de gebruikers of klanten van social enterprises is er ook een duidelijke meerwaarde. Sociale waarde zit bij een arbeidsproject voor psychiatrisch patienten dat zij door het werk groeien in eigenwaarde. Voor klanten van een buurtboerderij is het kopen van goede producten ook het deelnemen aan een verhaal dat verder gaat dan louter winst maken aantrekkelijk. Schijnbaar is ook daar behoefte aan in de samenleving. We willen geen slaafse consument meer zijn, maar met ons geld en wat we kopen betekenis geven.

Groei van deze vorm van maatschappelijk middenveld vraagt wel wat van de overheid. Genoemd worden: een eigen juridische vorm, belastingmaatregelen en een betere aanbestedingswet. Dit laatste wil zeggen dat de overheid bij haar inkoopbeleid rekening houdt met de maatschappelijke waarde van een dienst en niet alleen let op de laagste prijs.

Het steunen van sociale enterprisis kan op verschillende manieren. Een zachte manier is het geven van een stempel van goedkeuring aan een bedrijf, maar ook door het erkennen van de sector en het creëren van mogelijkheden voor toegang tot ‘groeikapitaal’.  Een hardere manier is het volgende: Als de gemeente Amsterdam er voor kiest om bij haar feestelijke gelegenheden bier schenkt van De Prael zou ze meerdere vliegen in een klap slaan. Dit bier wordt namelijk gebrouwen door ex-psychiatrische patiënten. Door het werk dat zij doen bevestigen ze de eigenwaarde van deze mensen en besparen ze zorg- en of uitkeringskosten. In Engeland is dit al praktijk door de Social Value Act.

De bovengeschetste ontwikkeling is deels ingegeven door crisis, maar het roept tegelijkertijd een grote ondernemingszin en creativiteit op. Tegelijkertijd gaat het over een weer menselijk maken van arbeid en relaties. Een puur financieel winstdenken is minder aantrekkelijk voor een bepaalde groep mensen en door deze vormen van ondernemerschap voegen ze iets toe aan de samenleving dat we misschien vergeten waren: vertrouwen, matigheid, authenticiteit en eigenwaarde. Een inspirerend boekje.

Op de site zijn veel meer voorbeelden van sociale enterprisis te vinden.

Verbeter de wereld. Begin een bedrijf. Hoe social enterprisis winst voor iedereen creëren. Willemijn Verloop en Mark Hillen. Uitgave business contact. Amsterdam 2014

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s