Waarderend onderzoeken

Wat je aandacht geeft groeit wil in feite zeggen: dat wat je onderzoekt en ontwikkelt,  als vanzelfsprekend betekenis en ‘waarde’ krijgt. En naar mate je dat met meer mensen doet krijgt het gestalte in de hele organisatie. Je ontwikkelt met elkaar dan de routekaart om naar de situatie te kijken en deze te hanteren.

balans 5

Waarderend onderzoeken (in het engels Appreciative Inquiry) is een methode die vooral inzetbaar is bij complexe veranderingen die vragen om veel draagvlak. Het gaat uit van een aantal principes die vertaald zijn in een methodiek en praktische werkvormen. Zo is het starten van een bijeenkomst met het vertellen van kleine successen en momenten van plezier in het werk, een goede manier om een groep te helpen bij haar eigen energie en bronnen te komen. Zo’n aanpak zal de rest van de bijeenkomsten kleuren.

Ook het werken met een groep aan de formulering van de start- of onderzoeksvraag focust de groep, maakt iedereen gelijk en het voorkomt dat de groep verzandt in discussies op ‘waarheidsnivo’.
Hierbij  de belangrijkste principes van de methodiek.
  1. Positieve principe. Je kunt op verschillende manieren omgaan met situaties. Voor de een is een glas altijd half leeg. Voor een ander half vol. A.I. kiest voor een positieve bril. Ze geven daar vier redenen voor: je voelt je beter als je de positieve dingen benadrukt. Je verbindt je makkelijker met een situatie als je deze positief waardeert. Je hebt meer plezier als je je betrokken voelt en je voelt je vooral betrokken als deze voor jou relevant of waardevol is. Vaak zijn we geneigd om uit te gaan van problemen. In de methode van het interview wordt met name naar positieve ervaringen bij gebeurtenissen gevraagd waardoor een bijeenkomst een andere glans krijgt.
  2. Het sociaal-constructionistische principe. Met woorden geven we als mensen betekenis aan ons leven. We construeren zo onze sociale werkelijkheid. Het is een proces dat altijd door gaat. Een absolute, kenbare werkelijkheid bestaat volgens dit principe niet. Waar is wat werkt of voor iemand waar is. Door zo te kijken ga je niet in discussie om de absolute waarheid te bevechten, maar raak je geïnteresseerd in de denkwijze van de ander en probeer je in een werkbijeenkomst tot een gemeenschappelijke realiteit te komen.
  3. Het poëtische principe. Volgens dit principe draagt iedereen die betrokken is of werkt bij aan het verhaal of boek van de organisatie. Elke dag opnieuw. Dit principe maakt dat je het boek kunt herschrijven, aanpassen of een nieuw hoofdstuk kunt beginnen. Dat kun je individueel, maar ook als organisatie als geheel. Ook al denken we vaak dat patronen en gewoontes muurvast liggen. Nadruk ligt op een cultuur van leren begrijpen en opnieuw begrijpen.
  4. Het simultaniteitsprincipe. Met behulp van dit principe valt het bedenken of onderzoeken gelijk met het veranderen van de situatie. Er is geen scheiding tussen denken en doen. Mensen besturen een organisatie, thema of gebeurtenis als tijd in relatie tot zichzelf en de wereld. Ze kijken daarbij naar de eigen standpunten en overtuigingen, de positie die ze hebben (hun belang) en andere individuele percepties. De eerste vraag die gesteld wordt in een werkproces is daarom van belang. Wie stelt de vraag, in welke setting wordt de vraag gesteld en daagt de vraag uit om met nieuwe ogen te kijken. Vragen stellen en onderzoeken zijn belangrijke manieren om mensen te betrekken bij een gezamenlijk betekenisproces.
  5. Het anticipatoire principe. Dit principe gaat er van uit dat mensen een hoop hebben voor de toekomst in de vorm van hun meest positieve beelden en verwachtingen. Door je bewust te worden van je aspiraties en verwachtingen, je hoop en je dromen ga je ook in die richting zoeken en werken. Door te werken met beelden, metaforen en andere kunstzinnige uitingen wordt de focus van mensen gericht.

Appreciative Inquiry is goed inzetbaar in situaties waar veel mensen en partijen betrokken zijn. In de vorm van een gestructureerd ‘langzaam leerproces’  worden de deelnemers in het proces uitgedaagd gezamenlijk betekenis te geven aan hun werkelijkheid en zo richting te geven aan de organisatie. Het effect is dat meer mensen zich verbinden aan die nieuwe toekomst en zo gemotiveerd blijven.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s